Centrolophus niger

Centrolophus niger, yaygın olarak Kara İskorpit, Kara Balık (Blackfish) veya Rudderfish olarak bilinen, Scombriformes (Uskumrumsular) takımının Centrolophidae (Denizanası Balıkları) familyasında yer alan tek üyesidir. Bu balık, derin ve açık denizlerdeki küresel dağılımıyla bilinir.

1. Genel Bilgiler ve Taksonomik Konum

Centrolophus niger, adını Latince 'ortadan delinmiş' anlamına gelen cins adı (Centrolophus) ve 'siyah' anlamına gelen tür adından (niger) alır.

Taksonomik sınıflandırması şöyledir:

• Âlem (Kingdom): Animalia (Hayvanlar)
• Şube (Phylum): Chordata (Kordalılar)
• Sınıf (Class): Actinopterygii (Işınsal Yüzgeçliler)
• Takım (Order): Scombriformes (Uskumrumsular)
• Aile (Family): Centrolophidae (Denizanası Balıkları)
• Cins (Genus): Centrolophus
• Tür (Species): C. niger (J.F. Gmelin, 1789)

2. Fiziksel Özellikler ve Morfoloji

• Boyut: Maksimum 150 cm standart uzunluğa (SL) ulaşabilir, ancak yaygın olarak 60 cm civarında görülür.
• Vücut: Vücut şekli akıcı, sağlam mekik şeklinde (fusiform), orta derecede basık ve kalındır.
• Renk: Genellikle koyu kahverengiden siyaha veya mor-siyah renktedir. Karın bölgesi daha soluk olabilir. Genç bireylerin yanlarında 2 ila 4 dikey koyu çubuk bulunur. Yüzgeçleri vücuttan daha koyu renktedir.
• Yüzgeçler:
• Sırt Yüzgeci: Tek ve uzundur; 5 adet zayıf diken ve 37-41 yumuşak ışından oluşur. Sırt yüzgecinin başlangıcı göğüs yüzgeci tabanının gerisindedir.
• Anal Yüzgeç: 3 diken ve 20-24 yumuşak ışından oluşur.
• Kafa: Baş nispeten küçüktür. Göz hizasına kadar uzanan küçük bir ağzı vardır.
• Dişler: Sadece çenelerinde ince, tek sıra halinde konik dişler bulunur. Dilinde veya damağında diş yoktur.
• Pullar: Çok küçüktür ve kolayca dökülebilir.

3. Habitat ve Ekoloji

• Dağılım: Antitropikal bir dağılıma sahiptir, yani tropik bölgeler hariç ılıman sularda yaygındır.
• Kuzey Atlantik: Nova Scotia (Kanada) ve Grand Banks'ten Massachusetts'e (ABD); ayrıca Kuzeydoğu Atlantik ve Akdeniz genelinde bulunur.
• Güney Yarımküre: Güneydoğu Atlantik, Hint Okyanusu (Güney Afrika ve Avustralya dahil) ve Güneybatı Pasifik'te (Yeni Zelanda) de görülür.
• Derinlik: Batipelajik (derin su) bir türdür; 40 ila 1050 metre arasında, genellikle 300-700 metre derinlikte yaşar.
• Yaşam Evreleri:
• Yavrular (Jüveniller): Epipelajik (yüzeye yakın) sularda yaşar ve yüzen denizanaları (medusa) ile salplar (tünikatlar) çevresinde barınarak hayatta kalır.
• Yetişkinler: Daha derin sulara inerler ve küçük sürüler oluşturabilirler.
• Diyet: Fırsatçı bir avcıdır (generalist feeder). Küçük balıklar, kalamarlar, büyük pelajik kabuklular (Amphipoda ve Calanoida gibi) ve diğer planktonlarla beslenir.
• Üreme: Akdeniz'de sonbaharın sonlarında yumurtladığı bilinmektedir.

4. Koruma Durumu ve Ticari Önemi

• Koruma Durumu: Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) Kırmızı Listesi'nde En Az Endişe Veren (Least Concern - LC) kategorisinde değerlendirilmiştir (2013).
• Ticari Değer: Etinin iyi olduğu kabul edilir ve ticari balıkçılıkta (özellikle Kuzey Atlantik'te) ve yerel/spor balıkçılığında yakalanır.

Araştırma: Ahmet Taşçı Yaban Hayatı Bilimcisi

• Kaynaklar:
• J.F. Gmelin (1789). Systema Naturae tür tanımı.
• Froese, R. and D. Pauly. Editors. (2024). FishBase.
• Kennedy et al. (2023). Journal of Fish Biology.
• Wikipedia - Centrolophus niger.
• WoRMS & Allfishes.org.

Fotoğraf: https://www.inaturalist.org/photos/172748879