Capros aper

Capros aper, Taksonomik olarak Pisi Balıkları (Pleuronectiformes) takımından ayrı, Capriformes (veya Zeiformes) takımında yer alan, Domuz Balığıgiller (Caproidae) familyasına ait oldukça ilginç bir türdür. Halk arasında Domuz Balığı olarak bilinir. Adını, uzun ve boru şeklindeki, domuz burnunu andıran ağzından alır. Yüksek ve yanlardan aşırı basık vücut yapısı, onu diğer deniz balıklarından hemen ayırır.

1. Genel Bilgiler ve Taksonomik Konum

Domuz Balığı, Doğu Atlantik Okyanusu'nun kuzeyinden Batı Afrika kıyılarına kadar ve tüm Akdeniz'de geniş bir dağılım alanına sahiptir. Türkiye'nin Ege, Marmara ve Akdeniz kıyılarında kıta sahanlığı ve yamaç sularında bulunur. Yassı Balıklar (Dil ve Pisi Balıkları) ile karıştırılsa da, vücut basıklığı yatay değil, yanaldır (lateral).

Taksonomik sınıflandırması şöyledir:

• Âlem (Kingdom): Animalia (Hayvanlar)
• Şube (Phylum): Chordata (Kordalılar)
• Sınıf (Class):: Actinopterygii (Işınsal Yüzgeçliler)
• Takım (Order):: Capriformes (veya Zeiformes)
• Aile (Family):: Caproidae (Domuz Balığıgiller)
• Cins (Genus):: Capros
• Tür (Species):: Capros aper (Linnaeus, 1758)

2. Fiziksel Özellikler ve Morfoloji

• Boyut: Küçük bir balıktır; genellikle 15–25 cm uzunluğa ulaşır.
• Vücut (Ayırt Edici Özellik): Vücudu çok yüksek (derin) ve aşırı derecede yanlardan basıktır; bu durum, balığa eşkenar dörtgen (romboit) bir görünüm verir.
• Baş ve Ağız: Başın ön kısmı uzamış, boru şeklinde bir burun ve ileriye doğru uzayabilen (protraktil) küçük bir ağız yapısıyla sonlanır.
• Gözler: Derin sularda yaşama adaptasyonu nedeniyle gözleri çok büyüktür (büyük gözlü balıklar).
• Yüzgeçler: İki sırt yüzgeci vardır; ilki dikenli, ikincisi yumuşak ışınlıdır. Anal yüzgecinde de sert dikenler bulunur.
• Renk: Vücut rengi genellikle pembe, turuncu veya kırmızımsı tonlardadır. Bazen yanlarda koyu, dikey bantlar veya lekeler görülebilir.

3. Ekolojik ve Biyolojik Davranışlar

• Habitat: Kıta sahanlığı ve yamaçlarının kayalık ve yumuşak deniz diplerini tercih eder. Sığ sulardan ziyade, tipik olarak 40 ila 700 metre arasındaki derinliklerde, bentopelajik (dip yakınında yüzen) yaşam sürer. Sürü oluşturma eğilimindedir.
• Davranış: Boru şeklindeki ağzını kullanarak deniz tabanındaki çatlaklardan ve kumlardan avlarını emerek toplar.
• Diyet: Diyeti esas olarak küçük bentik kabuklulardan (amfipodlar, karidesler) ve diğer küçük omurgasızlardan oluşur.
• Üreme: Yumurtlayarak çoğalır.

4. Ticari Önemi ve Koruma Durumu

• Ticari Değer: Küçük boyutu, yüksek vücudu ve nispeten az et içeriği nedeniyle ticari bir değeri yoktur. Genellikle dip trolü avcılığında büyük sürüler halinde yan av (bycatch) olarak yakalanır.
• Koruma Durumu: Geniş coğrafi dağılımı ve popülasyonlarının sağlıklı olması nedeniyle küresel olarak IUCN tarafından "Asgari Endişe" (Least Concern - LC) kategorisinde sınıflandırılmıştır.
• Ekolojik Rolü: Derin su ekosistemlerinde önemli bir besin zinciri halkası olarak görev yapar.

Araştırma: Ahmet Taşçı Yaban Hayatı Bilimcisi

• Kaynaklar:
• Froese, R. and D. Pauly. Editors. (2024). FishBase. World Wide Web electronic publication.
• Quéro, J.-C. (2001). Caproidae. In P. J. P. Whitehead et al. (eds.), Fishes of the North-eastern Atlantic and the Mediterranean, Vol. 3. UNESCO.
• Tous, P., Harrison, L. & A. F. G. S. M. Serena. (2015). Capros aper. The IUCN Red List of Threatened Species 2015.
• Serena, F. (2005). Field Identification Guide to the Sharks and Rays of the Mediterranean and Black Sea. FAO.

Fotoğraf: https://www.inaturalist.org/photos/64733408