Capitomastus minima (Langerhans, 1881)

Capitomastus minima (çoğu kaynakta Capitomastus minimus), kıl solucanları (Polychaeta) sınıfının Capitellidae familyasına ait çok küçük bir deniz solucanıdır. 19. yüzyılda tanımlanan tür, bazı sınıflandırmalarda Capitella cinsine yakın kabul edilir.

Capitomastus cinsi, Capitella ile yakın akraba olan ve göğüs bölgesindeki kıl dağılımıyla ondan ayrılan küçük bir kapitellid cinsidir. Capitellidae familyasının üyeleri, ilk bakışta toprak solucanlarını andıran, ince uzun ve silindirik gövdeli deniz kıl solucanlarıdır. Başları küçük, koni biçimli bir prostomiyumla sonlanır; göz, anten ve palp gibi belirgin baş uzantıları yoktur ya da çok küçüktür. Parapodyumları zayıf gelişmiştir ve vücut, kıl (seta) tiplerinin farklılaştığı göğüs (toraks) ile karın (abdomen) bölgelerine ayrılır. Göğüs segmentlerinin sayısı ve bu segmentlerde sert kıllar ile kancalı kılların dağılımı, cinsleri ayırt etmede kullanılan temel özelliklerdir.

Bu solucanlar çoğunlukla çamurlu ve kumlu deniz tabanlarında, sedimentin içinde kazdıkları tüneller veya ince tüpler içinde yaşar. Tortu yiyicidirler; sedimenti yutarak içindeki organik maddeyi sindirir, geri kalanını dışkı topakları hâlinde bırakırlar. Bu davranışlarıyla tabanın havalanmasına ve organik maddenin geri dönüşümüne önemli katkı sağlarlar. Kanlarında hemoglobin bulunduğundan pek çok türün rengi kırmızımsıdır; bu özellik oksijeni az olan çamurlarda yaşamalarını kolaylaştırır.

Adından da anlaşılacağı gibi oldukça küçük boyludur ve genellikle kıyıya yakın sığ sularda, kum ve çamur arasında ya da alg ve taş altlarında yaşar. Avrupa kıyıları ve Akdeniz'den kaydedilmiştir. Küçük boyu nedeniyle ancak elenmiş taban örneklerinin mikroskop altında incelenmesiyle fark edilir.

Kapitellidler ayrı eşeyli ya da bazı türlerde hermafrodittir; yumurtalarını çoğunlukla tüp veya tünel içinde bırakırlar ve larvaları kısa bir süre planktonda yaşadıktan sonra tabana yerleşir. Kıyı balıkları, yengeçler ve dip ile beslenen kuşlar için önemli bir besin kaynağıdırlar. Deniz tabanı canlı topluluklarının izlendiği çevresel çalışmalarda sık kullanılan bir gruptur.