Capitella capitata (Fabricius, 1780)

Capitella capitata, halkalı solucanlar (Annelida) şubesinin kıl solucanları (Polychaeta) sınıfında, Capitellidae familyasında yer alan küçük bir deniz solucanıdır. Uzun süre dünyanın hemen her yerinde bulunan tek bir tür olarak kabul edilmiş, ancak sonraki çalışmalar bu adın birbirine çok benzeyen birçok kardeş türü kapsadığını göstermiştir.

Capitella cinsi, göğüs bölgesinde dokuz segment taşıması ve erkeklerde sekizinci ile dokuzuncu segmentlerdeki çiftleşme kıllarıyla tanınır. Cinsin türleri birbirine çok benzer ve çoğu ancak ayrıntılı morfolojik ya da genetik incelemelerle ayırt edilebilir. Capitellidae familyasının üyeleri, ilk bakışta toprak solucanlarını andıran, ince uzun ve silindirik gövdeli deniz kıl solucanlarıdır. Başları küçük, koni biçimli bir prostomiyumla sonlanır; göz, anten ve palp gibi belirgin baş uzantıları yoktur ya da çok küçüktür. Parapodyumları zayıf gelişmiştir ve vücut, kıl (seta) tiplerinin farklılaştığı göğüs (toraks) ile karın (abdomen) bölgelerine ayrılır. Göğüs segmentlerinin sayısı ve bu segmentlerde sert kıllar ile kancalı kılların dağılımı, cinsleri ayırt etmede kullanılan temel özelliklerdir.

Bu solucanlar çoğunlukla çamurlu ve kumlu deniz tabanlarında, sedimentin içinde kazdıkları tüneller veya ince tüpler içinde yaşar. Tortu yiyicidirler; sedimenti yutarak içindeki organik maddeyi sindirir, geri kalanını dışkı topakları hâlinde bırakırlar. Bu davranışlarıyla tabanın havalanmasına ve organik maddenin geri dönüşümüne önemli katkı sağlarlar. Kanlarında hemoglobin bulunduğundan pek çok türün rengi kırmızımsıdır; bu özellik oksijeni az olan çamurlarda yaşamalarını kolaylaştırır.

Tür, organik kirliliğin yoğun olduğu liman, kanalizasyon deşarjı ve balık çiftliği çevresi gibi ortamlarda çok yüksek yoğunluklara ulaşabildiği için deniz biliminde kirlilik göstergesi (indikatör) tür olarak tanınır. Kısa yaşam döngüsü, hızlı üremesi ve oksijeni az ortamlara dayanıklılığı sayesinde bozulmuş tabanları ilk kolonileştiren canlılar arasındadır. Akdeniz ve Karadeniz dâhil pek çok denizden kaydedilmiştir.

Kapitellidler ayrı eşeyli ya da bazı türlerde hermafrodittir; yumurtalarını çoğunlukla tüp veya tünel içinde bırakırlar ve larvaları kısa bir süre planktonda yaşadıktan sonra tabana yerleşir. Kıyı balıkları, yengeçler ve dip ile beslenen kuşlar için önemli bir besin kaynağıdırlar. Deniz tabanı canlı topluluklarının izlendiği çevresel çalışmalarda sık kullanılan bir gruptur.