Bıyıklı balık (Barbus capito)

Barbus capito, sazangiller (Cyprinidae) familyasına ait, bıyıklı balıklar grubundan iri yapılı bir tatlı su balığıdır. Günümüzde bu tür ve benzeri büyük bıyıklı balıklar genellikle Luciobarbus cinsine yerleştirilmekte ve tür Luciobarbus capito adıyla anılmaktadır.

Uzun, iğ biçimli ve güçlü bir vücuda sahiptir; rengi sırtta zeytin ya da bronz tonlarında, yanlarda daha açık ve gümüşi, karında beyazımsıdır. Ağzı aşağıya dönüktür ve üst dudak üzerinde iki çift bıyık bulunur; bu bıyıklar dip besinlerini bulmada dokunma ve tat alma organı olarak işlev görür. Sırt yüzgecinde arka kenarı dişli, kalınlaşmış bir ışın bulunur. Tür adındaki capito sözcüğü iri başlı anlamına gelir. Büyük boylara ulaşabilen bir balıktır.

Büyük nehirlerin akıntılı, çakıllı ve taşlı kesimlerinde ve bunlara bağlı göllerde yaşar. Dipte beslenen bir balıktır; sucul böcek larvaları, yumuşakçalar, kabuklular, bitki parçaları ve iri bireyler küçük balıklarla beslenir. Üreme döneminde akıntılı yerlerdeki çakıllı zeminlere göç eder ve yumurtalarını buraya bırakır. Yavaş büyüyen ve geç olgunlaşan bir türdür.

Türün yayılışı Orta Asya'da Aral ve Hazar havzalarını kapsar. Türkiye kayıtlarında bu ad zaman zaman başka bıyıklı balık türleri için de kullanılmıştır. Eti değerli olduğundan avcılık baskısı altındadır; ayrıca barajlar göç ve üreme yollarını kesmektedir. Bu nedenle tür uluslararası değerlendirmelerde tehdit altındaki türler arasında yer almaktadır.