Berberis vulgaris

Berberis vulgaris, kadıntuzlugiller (Berberidaceae) familyasına ait, yaprağını döken dikenli bir çalıdır. Ekşi, kırmızı meyveleriyle tanınır ve yüzyıllardır hem gıda hem de ilaç amacıyla kullanılır.

Genellikle 1–3 m boyunda, sık dallı bir çalıdır. Sürgünlerinde genellikle üç parçalı sivri dikenler bulunur; bu dikenler aslında başkalaşmış yapraklardır. Yaprakları ters yumurta biçimli, kenarları ince dişlidir ve kısa sürgünler üzerinde demetler hâlinde dizilir. İlkbahar sonunda açan sarı çiçekleri sarkık salkımlar oluşturur ve hafif kokuludur. Çiçeklerin erkek organları dokunulduğunda içe doğru hareket eder; bu, tozlaştırıcı böceğin polenle kaplanmasını sağlar. Meyveleri uzunca, parlak kırmızı, ekşi tadlı küçük üzümsü meyvelerdir ve sonbaharda olgunlaşır.

Açık ormanlar, orman kenarları, çalılıklar, kayalık yamaçlar ve yol kenarlarında, özellikle kireçli topraklarda yetişir. Çiçekleri arılar tarafından ziyaret edilir; meyveleri kuşlar için önemli bir besindir ve tohumlar kuşlarla yayılır. Bu tür, buğdayda kara pas hastalığına neden olan mantarın ara konağı olduğu için bazı ülkelerde tarım alanları çevresinde yok edilmiştir.

Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da doğal olarak yayılır; başka kıtalara da taşınmıştır. Meyveleri reçel, şerbet ve baharat olarak kullanılır; kurutulmuş meyveler bazı mutfaklarda pilavlara katılır. Kök ve kabuğunda bulunan berberin adlı alkaloit sarı bir boya verir ve geleneksel tıpta kullanılmıştır. Meyveler dışındaki kısımları alkaloit nedeniyle fazla miktarda tüketildiğinde zararlı olabilir.