Barlia robertiana

Barlia robertiana, orkidegiller (Orchidaceae) familyasından iri yapılı bir karasal orkidedir. Günümüzde çoğu sistematikçi tarafından Himantoglossum cinsine aktarılmış olup Himantoglossum robertianum adıyla da bilinir. Avrupa orkideleri arasında en erken çiçek açan ve en gösterişli türlerden biri olarak tanınır.

Bitki toprak altında iki adet büyük yumru taşır. Kalın, etli gövdesi çoğu karasal orkideye göre oldukça uzundur. Tabanda geniş, parlak yeşil, oval biçimli bir yaprak rozeti bulunur. Kalın ve sık bir başak durumunda çok sayıda iri çiçek yer alır. Çiçeklerin rengi yeşilimsi beyazdan pembeye ve mor tonlarına kadar değişebilir; dudak üç parçalıdır, orta parça ucunda ikiye ayrılır ve kenarları dalgalıdır. Çiçekler hafif, iris kokusunu andıran bir koku yayar.

Tür kireçli topraklarda; makilik ve garig açıklıklarında, çam ormanı kenarlarında, kuru çayırlarda, yol kenarlarında ve terk edilmiş zeytinliklerde yetişir. Çiçeklenmesi kışın sonundan ilkbahar ortasına kadar sürer. Tozlaşmayı çoğunlukla arılar gerçekleştirir. Orkidelere özgü toz gibi küçük tohumlar rüzgârla dağılır ve çimlenme için toprak mantarlarıyla ortak yaşam gereklidir.

Yayılış alanı Akdeniz havzasıdır; batıda İber Yarımadası ve Kuzey Afrika'dan doğuda Anadolu kıyılarına kadar uzanır. Salep olarak bilinen yumrulu orkideler arasında yer aldığından geçmişte yumruları toplanmıştır. Tüm orkideler gibi uluslararası ticareti CITES kapsamında denetlenir; yaşam alanlarının yapılaşma ve tarıma açılması türü etkileyen başlıca baskılardır.