Barbus esocinus

Barbus esocinus, günümüzde çoğunlukla Luciobarbus esocinus adıyla Luciobarbus cinsinde değerlendirilen, sazangiller (Cyprinidae) familyasına ait iri yapılı bir tatlı su balığıdır. Dicle ve Fırat havzasına özgü olan bu tür, Türkçede mangar ya da Dicle turna balığı adlarıyla bilinir ve Orta Doğu'nun en büyük sazangillerinden biri olarak kabul edilir.

Vücudu uzun, iğ biçimli ve güçlüdür; başı uzun ve sivri, ağzı geniştir. Bu görünüşü nedeniyle turna balığına benzetilir. Sırt koyu zeytin ya da kahverengimsi, yanlar ve karın açık gümüşi renktedir. Ağız köşelerinde bıyıklar bulunur. Bu türün çok büyük boylara ulaşabildiği bilinir; geçmişte metreyi aşan ve onlarca kilogram ağırlığında bireyler kaydedilmiştir.

Büyük nehirlerin derin ve akıntılı bölümlerinde yaşar. Gençleri omurgasızlarla beslenirken erişkinler büyük ölçüde balık avlayan yırtıcılardır. Üreme ilkbaharda, nehirlerin çakıllı bölümlerinde gerçekleşir. Uzun ömürlü, geç olgunlaşan ve iri gövdeli bir balık olduğu için aşırı avlanmaya karşı oldukça hassastır.

Cyprinidae (sazangiller) familyası, dünyanın en kalabalık tatlı su balığı familyalarından biridir ve Avrupa, Asya, Afrika ile Kuzey Amerika'nın iç sularında yaygındır. Familya üyelerinin çenelerinde diş bulunmaz; besinler, yutağın arka kısmındaki yutak dişleriyle öğütülür. Vücut genellikle sikloid pullarla örtülüdür ve tek bir sırt yüzgeci bulunur. İç kulak ile yüzme kesesi arasındaki Weber aygıtı adlı küçük kemikçikler, bu balıkların sesleri ve titreşimleri algılama yeteneğini artırır.

Türün yayılışı Türkiye, Suriye, Irak ve İran'daki Dicle-Fırat sistemini kapsar. Barajlar, habitat değişikliği ve aşırı avcılık nedeniyle popülasyonları belirgin biçimde azalmıştır ve IUCN tarafından nesli tehlike altındaki türler arasında değerlendirilmektedir.