Anthocharis cardamines

Anthocharis cardamines — Turuncu Uç Kelebeği

Taksonomi

• Türkçe Adı: Turuncu süslü kelebek/ Turuncu Uç Kelebeği / Turuncu Benekli Zıpır Kelebek
• Latince Adı: Anthocharis cardamines
• Familya: Pieridae (Beyaz ve Sarı Kelebekler)
• Takım: Lepidoptera (Kelebekler)

Yayılış ve Habitat

• Doğal Yayılış: Avrupa’nın tamamı, Sibirya’nın batısı, Kafkasya, İran ve Türkiye.
• Türkiye’deki Durumu: Türkiye'nin özellikle kuzey ve batı bölgelerinde (Karadeniz, Marmara, Ege) ilkbahar kelebeği olarak yaygındır.
• Habitat: Açık orman kenarları, çayırlıklar, nemli vadiler, dere kenarları, yol kenarları ve bahar otlarıyla dolu kırsal alanlar.

Fiziksel Özellikler

• Kanat Açıklığı: 35–45 mm
• Dişi: Beyaz, uçları siyah (turuncu leke yok)
• Erkek: Beyaz kanat, ön kanadın uç kısmında parlak turuncu leke — bu en ayırt edici özelliğidir.
• Alt kanatların alt yüzü yeşilimsi mozaik desenlidir, bu desen kanat kapalıyken kamuflaja yardımcı olur.

Larva (Tırtıl) ve Beslenme

• Larva Bitkileri: Özellikle turpgiller (Brassicaceae) familyasından bitkiler (örneğin: Cardamine pratensis, Arabis spp., Alliaria petiolata).
• Yumurta tek tek yaprak altlarına bırakılır.
• Tırtıllar kısa sürede gelişir, pupalaşarak kışı geçirir.

Yaşam Döngüsü

• Tek nesil (univoltin) verir.
• Uçuş Dönemi: Mart sonu – Haziran başı (bölgeye ve rakıma göre değişir)
• Kışı pupa halinde geçirir.
• İlkbaharın sembol türlerinden biridir, özellikle Nisan ayında doğada sıklıkla görülür.

Davranış ve Ekoloji

• Gündüzcül, oldukça hareketli, zıplayarak uçan bir türdür.
• Çiçekli bitkilerle dolu çayırlarda nektar emerek beslenir.
• Erken ilkbahar böceklerinin çoğu gibi soğuk sabah saatlerinde güneşlenerek ısınır.

Koruma Durumu

• IUCN Durumu: Least Concern (LC) – Tehlike altında değildir.
• Yerel Tehditler:
• Tarım alanlarının genişlemesi
• Yol kenarlarının ilaçlanması
• Orman altı çiçekli bitki örtüsünün azalması

Türkiye’de Gözlemlenebileceği Yerler

• Marmara Bölgesi: Uludağ etekleri, Belgrad ormanı çevresi
• Karadeniz: Bolu, Zonguldak, Artvin yaylaları
• Batı Anadolu: Kaz Dağları, Gediz Havzası
• Doğu Anadolu (seyrek): Erzincan, Erzurum civarında serin çayırlık alanlar