Alburnus coeruleus

Alburnus coeruleus, sazangiller (Cyprinidae) familyasının Alburnus cinsine ait küçük bir tatlısu balığıdır. Türün yayılışı Doğu Akdeniz’in iç sularıyla, Levant bölgesinin sınırlı akarsu ve kaynaklarıyla sınırlıdır. Alburnus türleri genellikle yanlardan basık, ince uzun gövdeli, gümüşi pullu ve ağzı yukarı dönük balıklardır; adındaki “coeruleus” sözcüğü sırttaki mavimsi parlaklığa işaret eder. Boyları çoğunlukla birkaç santimetre ile 15 santimetre arasındadır.

Bu cinsin üyeleri sürüler hâlinde, suyun üst ve orta katmanlarında yüzen hareketli balıklardır. Zooplankton, suya düşen böcekler ve su böceklerinin larvalarıyla beslenirler. Üreme genellikle ilkbahar ve yaz başında, sığ ve bitkili ya da çakıllı alanlarda gerçekleşir. Dar yayılışlı türler, yaşadıkları kaynak ve derelerin kurumasına ya da kirlenmesine karşı oldukça hassastır.

Sazangiller (Cyprinidae), dünyanın en kalabalık tatlısu balığı ailelerinden biridir. Üyelerinin çenelerinde diş bulunmaz; besinlerini boğazdaki yutak dişleriyle öğütürler. Vücut genellikle sikloid pullarla örtülüdür, tek bir sırt yüzgeci bulunur ve yağ yüzgeci yoktur. Bu balıklar ırmak, dere, göl ve göletlerde yaşar; çoğu küçük omurgasızlar, su bitkileri, algler ve organik artıklarla beslenir. Su ekosistemlerinde hem otçul ve omurgasız tüketicisi hem de yırtıcı balıklar, kuşlar ve memeliler için önemli bir besin kaynağı olarak besin ağının temel halkalarından birini oluştururlar.

Türkiye, iç sularındaki balık çeşitliliği bakımından Avrupa ve Batı Asya’nın en zengin ülkelerinden biridir ve sazangillerin pek çok endemik türünü barındırır. Bu türlerin önemli bir kısmının dar yayılışlı olması onları baraj yapımı, aşırı su çekimi, kuraklık, kirlilik ve yabancı türlerin bırakılması gibi tehditlere karşı hassas kılar. Bu nedenle küçük tatlısu balıklarının korunması, yaşadıkları akarsu ve kaynakların doğal hâliyle korunmasına doğrudan bağlıdır.