Akbalık (Leuciscus lepidus)

Squalius lepidus (eski adıyla Leuciscus lepidus), sazangiller (Cyprinidae, güncel sınıflandırmalarda Leuciscidae) familyasına ait bir tatlı su balığıdır. Dicle-Fırat havzasının tatlısu kefallerinden biridir ve yöresel olarak akbalık adıyla da anılır. Uzun süre yaygın tatlısu kefalinin bir alttürü ya da eş adı olarak görülmüş, sonradan ayrı bir tür olarak kabul edilmiştir. Sazangiller ve yakın akraba familyalar, dünyanın en kalabalık tatlı su balığı gruplarından birini oluşturur; bu balıkların çenelerinde diş bulunmaz, besinlerini yutaktaki kemiksi dişlerle öğütürler ve Weber aygıtı sayesinde sesleri iyi algılarlar. Yaşadıkları sulardaki besin ağlarında hem tüketici hem de daha büyük hayvanlar için av olarak önemli bir yer tutarlar.

Squalius cinsinin üyeleri iri başlı, kalın, silindire yakın vücutlu ve geniş ağızlı balıklardır. Sırt koyu zeytin yeşilimsi ya da kahverengimsi, yanlar parlak gümüşidir; pulların koyu kenarlı olması vücutta ağ benzeri bir desen oluşturur. Bu tür, akrabalarına göre iri boylara ulaşabilen ve gövdesi gümüşi parlaklıkta olan bir tatlısu kefalidir.

Büyük nehirlerde, kollarında ve baraj göllerinde yaşar. Tatlısu kefalleri her şeyi yiyen balıklardır: su böcekleri ve larvaları, kabuklular, yumuşakçalar, bitkisel maddeler ve iri bireylerde küçük balıklar besinlerini oluşturur. Üreme ilkbahar ve yaz başında, akıntılı ve çakıllı zeminlerde gerçekleşir.

Türün yayılışı Türkiye, Suriye, Irak ve İran'daki Dicle-Fırat havzasını kapsar. Türkiye'de Güneydoğu ve Doğu Anadolu'daki nehirlerde ve baraj göllerinde bulunur. Bölgede yerel balıkçılık ve olta balıkçılığı açısından değeri olan bir türdür. Büyük barajların akarsu ekosistemlerini değiştirmesi, su kirliliği ve aşırı avcılık, havzadaki balık toplulukları üzerinde baskı oluşturan başlıca etkenlerdir. İnsan için tehlikeli değildir.