Acıbalık (Rhodeus sericeus amarus)

Rhodeus amarus (daha önce Rhodeus sericeus amarus olarak alttür düzeyinde ele alınmıştır), sazangiller (Cyprinidae, güncel sınıflandırmalarda Acheilognathidae) familyasına ait küçük bir tatlı su balığıdır. Türkçede acıbalık adıyla bilinir; bilimsel adındaki amarus da "acı" anlamına gelir. En dikkat çekici özelliği, yumurtalarını tatlı su midyelerinin içine bırakmasıdır. Sazangiller ve yakın akraba familyalar, dünyanın en kalabalık tatlı su balığı gruplarından birini oluşturur; bu balıkların çenelerinde diş bulunmaz, besinlerini yutaktaki kemiksi dişlerle öğütürler ve Weber aygıtı sayesinde sesleri iyi algılarlar. Yaşadıkları sulardaki besin ağlarında hem tüketici hem de daha büyük hayvanlar için av olarak önemli bir yer tutarlar.

Küçük, yüksek gövdeli ve yanlardan basık bir balıktır; boyu genellikle 6–9 santimetre kadardır. Rengi gümüşidir ve vücudun arka yarısında yan ortasında parlak yeşilimsi-mavi bir şerit bulunur. Üreme döneminde erkekler göz alıcı renklere bürünür: gövde mor-pembe ve gökkuşağı yanardönerliğinde, yüzgeçler kırmızımsı olur, gözün üst kısmı kızarır. Dişilerde ise bu dönemde uzun bir yumurta borusu gelişir.

Bitki örtüsü zengin, yavaş akan ya da durgun sularda, göllerde, göletlerde ve kanallarda yaşar. Alg, bitkisel maddeler ve küçük omurgasızlarla beslenir. İlkbahar ve yazda erkek bir tatlı su midyesini sahiplenir; dişi yumurta borusuyla yumurtalarını midyenin solungaç boşluğuna bırakır, erkek de spermini midyenin su alma açıklığına salar. Yavrular midyenin içinde gelişir ve serbest yüzebilecek hale geldiklerinde dışarı çıkar. Midyelerin larvaları da çoğu zaman balıklara tutunarak yayılır.

Tür Avrupa'nın büyük bölümünde ve Anadolu'da yayılış gösterir. Varlığı tatlı su midyelerine bağlı olduğundan, midye popülasyonlarını etkileyen kirlilik ve habitat kaybı bu balığı da doğrudan etkiler. Akvaryumculukta ilgi gören bir türdür. İnsan için tehlikeli değildir.