Acanthomorpha

Acanthomorpha, ışın yüzgeçli balıklar (Actinopterygii) içinde yer alan ve “dikenli ışınlı balıklar” olarak bilinen çok büyük bir soy grubudur. Grubun en belirgin ortak özelliği, sırt ve anüs yüzgeçlerinin ön kısmında bulunan sert, dallanmamış ve eklemsiz yüzgeç dikenleridir. Pek çok üyede ayrıca ağzın öne doğru uzatılabilmesini sağlayan çene yapısı, göğüse doğru kaymış karın yüzgeçleri ve ktenoid (kenarı dişli) pullar görülür.

Bu grup, bugün yaşayan omurgalıların en kalabalık soylarından biridir ve on beş binden fazla balık türünü içerir; bu da tüm balık türlerinin yaklaşık üçte birinden fazlasına karşılık gelir. Levrekgiller, çipuragiller, orkinoslar ve uskumrular, kayabalıkları, istavritler, dil ve kalkan balıkları, deniz atları, morinalar ve kefaller bu büyük grubun bilinen üyeleri arasındadır.

Dikenli ışınlı balıklar derin okyanuslardan mercan resiflerine, haliçlerden tatlı sulara kadar hemen her sucul ortamda yaşar. Beslenme biçimleri de son derece çeşitlidir: plankton yiyenler, otçullar, avcılar ve temizlikçi türler bu grupta yer alır. Yüzgeç dikenleri hem avcılara karşı savunmada hem de hareket kontrolünde önemli rol oynar; bazı türlerde ise dikenler zehir bezleriyle bağlantılıdır.

İnsanlar için ekonomik önemi çok büyüktür: dünyada avlanan ve yetiştirilen deniz balıklarının önemli bir kısmı bu gruba aittir. Türkiye denizlerindeki ticari balıkların da büyük çoğunluğu, örneğin levrek, çipura, lüfer, palamut, istavrit ve barbunya, dikenli ışınlı balıklardandır. Akvaryumculukta sevilen pek çok renkli resif balığı da bu soydan gelir.