Trapa natans

Trapa natans, su kestanesi olarak bilinen, tek yıllık, suda yüzen bir bitkidir. Eskiden ayrı bir familya olan Trapaceae içinde değerlendirilen Trapa cinsi, günümüzde Lythraceae familyası içine alınmaktadır. Sert, dikenli meyveleriyle tanınan bu bitki, yüzyıllardır insanların besin kaynağı olmuştur.

Bitkinin kökleri göl ya da gölet tabanındaki çamura tutunur; uzun ve esnek gövdesi su yüzeyine kadar uzanır. Yüzeyde, eşkenar dörtgen biçimli, kenarları dişli ve parlak yeşil yapraklardan oluşan bir rozet oluşturur. Yaprak saplarında bulunan şişkin, süngerimsi kısımlar rozetin suda yüzmesini sağlar. Çiçekleri küçük, beyaz ve dört taç yapraklıdır; yaprak koltuklarında açar. Meyvesi sert kabuklu, iki ila dört adet sivri, boynuz benzeri dikene sahip, birkaç santimetre büyüklüğünde bir sert meyvedir ve içinde nişastaca zengin tek bir tohum bulunur.

Tür durgun ya da yavaş akan, besince zengin, sığ tatlı sularda, özellikle göllerde, göletlerde, ölü nehir kollarında ve kanallarda yaşar. Yazın çiçeklenir; meyveler sonbaharda olgunlaşıp dibe düşer ve ertesi ilkbaharda çimlenir. Uygun koşullarda su yüzeyini tamamen kaplayan yoğun örtüler oluşturabilir; bu durum suyun ışık ve oksijen dengesini etkileyebilir.

Doğal yayılışı Avrupa, Asya ve Afrika’nın ılıman ve sıcak bölgeleridir. Kuzey Amerika’ya taşındığı yerlerde istilacı bir tür olarak sorun yaratmaktadır. Buna karşın Avrupa’nın birçok ülkesinde doğal popülasyonlar sulak alan kaybı ve su kirliliği nedeniyle azalmış, tür koruma altına alınmıştır. Tohumları haşlanarak ya da kavrularak yenebilir; çiğ hâlde tüketimi önerilmez. Sert dikenli meyveleri yalınayak yürüyenlerde yaralanmalara yol açabilir.