Siraz balığı (Capoeta tinca)

Capoeta tinca, sazangiller (Cyprinidae) familyasının Capoeta cinsine ait, Anadolu'ya özgü bir tatlı su balığıdır. Türkçede siraz balığı ya da karabalık olarak bilinir ve Kuzeybatı ile Kuzey Anadolu akarsularının yaygın balıklarındandır.

Uzunca ve güçlü yapılı bir gövdeye sahiptir. Sırt koyu zeytin ya da kahverengi, yanlar bronz ve gümüşi tonlarda, karın beyazımsıdır. Gençlerde vücut üzerinde koyu benekler bulunabilir. Ağzı aşağıda, enine ve keskin kenarlıdır; ağız köşelerinde kısa bıyıklar yer alır.

Capoeta cinsinin üyeleri, ağız yapılarıyla kolayca tanınır: ağız aşağıda ve enine yerleşmiştir, alt dudak sert ve keskin, boynuzumsu bir kenar taşır. Bu yapı sayesinde taşların ve kayaların yüzeyindeki alg tabakasını kazıyarak beslenirler. Ağız köşelerinde genellikle bir ya da iki çift kısa bıyık bulunur. Cins Anadolu, Kafkasya, Orta Doğu ve Orta Asya'da yayılış gösterir ve Türkiye, tür çeşitliliği bakımından en zengin bölgelerden biridir; bu balıklar ülkede yöreden yöreye siraz, karabalık ya da kara balık gibi adlarla anılır.

Siraz balıkları genellikle temiz, oksijence zengin, taşlı ve çakıllı tabanlı akarsularda yaşar; bazı türler göllere ve baraj göllerine de uyum sağlar. Üreme ilkbahar ve yaz başında gerçekleşir; bireyler akıntılı ve çakıllı bölgelere göç ederek yumurtalarını tabana bırakır. Yerel balıkçılıkta tüketilmekle birlikte, yumurtalarının bazı türlerde zehirli olduğu bilinir ve olgun dişilerin yumurtaları yenmemelidir.

Türkiye'de Marmara ve Batı Karadeniz bölgelerine dökülen akarsularda, Sakarya gibi büyük havzalarda yayılış gösterir. Yerel olarak olta balıkçılığında avlanan bir türdür.

Cyprinidae (sazangiller) familyası, dünyanın en kalabalık tatlı su balığı familyalarından biridir ve Avrupa, Asya, Afrika ile Kuzey Amerika'nın iç sularında yaygındır. Familya üyelerinin çenelerinde diş bulunmaz; besinler, yutağın arka kısmındaki yutak dişleriyle öğütülür. Vücut genellikle sikloid pullarla örtülüdür ve tek bir sırt yüzgeci bulunur. İç kulak ile yüzme kesesi arasındaki Weber aygıtı adlı küçük kemikçikler, bu balıkların sesleri ve titreşimleri algılama yeteneğini artırır.