Ranunculus sceleratus

Ranunculus sceleratus, düğünçiçeğigiller (Ranunculaceae) familyasından, Ranunculus cinsine ait otsu bir bitki türüdür. Tek ya da iki yıllık, tüysüz, gövdesi kalın ve içi boş bir bataklık bitkisidir; 10–60 cm kadar boylanabilir. Alt yaprakları parlak ve derin loblu, çiçekleri ise küçük ve soluk sarıdır. Meyve başakları çiçeklenmeden sonra uzayarak silindir biçimini alır ve çok sayıda küçük meyve taşır.

Ranunculus cinsinin üyeleri genellikle parlak sarı, beş taç yapraklı çiçekleriyle tanınır. Taç yapraklarının dip kısmında nektar salgılayan küçük bir çukurcuk bulunur; çiçeğin ortasında çok sayıda erkek organ ve sarmal dizilmiş serbest dişi organlar yer alır. Meyve, her biri tek tohum içeren küçük kuru meyvelerin (aken) bir araya gelmesiyle oluşan yuvarlak ya da uzunca bir başaktır. Yapraklar çoğunlukla parçalı ya da derin loblu olup türler arasında büyük değişkenlik gösterir.

Göl, gölet, dere ve hendek kenarlarında, ıslak çamurlu yerlerde ve hayvanların çiğnediği besince zengin topraklarda yetişir. Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde geniş bir yayılışa sahiptir. Düğünçiçekleri arasında en zehirli türlerden biri olarak bilinir; Latince adı da bu özelliğine gönderme yapar. Taze bitkinin özsuyu deride kabarcıklara, yenmesi ise ağızda yanma ve sindirim sorunlarına neden olabilir.

Düğünçiçekleri, protoanemonin adlı tahriş edici bir madde oluşturan ranunkulin glikozidi içerir. Bu nedenle taze bitki acı ve zehirlidir; otlayan hayvanlar genellikle onu yemez, deriyle uzun temas ise kızarıklık ve kabarcıklara yol açabilir. Kurutulduğunda bu madde büyük ölçüde etkisini yitirir. Çiçekleri arılar, sinekler ve küçük böcekler tarafından ziyaret edilir; bu yönüyle bitki, açık alanlarda ilkbahar tozlayıcıları için önemli bir besin kaynağıdır.

Cins, ılıman ve soğuk bölgelerde yayılış gösteren birkaç yüz türü kapsar. Türkiye, Akdeniz ile İran-Turan bitki bölgelerinin buluştuğu konumu nedeniyle düğünçiçekleri açısından zengin bir ülkedir ve pek çok tür ile alttür burada yetişir. Türlerin ayırt edilmesinde yaprak biçimi, kök yapısı, çanak yapraklarının konumu ve özellikle olgun meyvelerin şekli, yüzey dokusu ve gaga uzunluğu belirleyici özelliklerdir.