Philine scabra (Müller, O.F., 1784)

Philine scabra, kafa kalkanlı salyangozlar takımına (Cephalaspidea) ait küçük bir deniz salyangozudur. Uzun süre Philine cinsinde yer alan tür, güncel sınıflandırmalarda Hermania scabra adıyla anılmaktadır. Tür adı Latincede pürüzlü anlamına gelir ve kabuğunun yüzey dokusuna gönderme yapar.

Kabuk ince, kırılgan, beyazımsı ve geniş ağızlıdır; yüzeyi dikensi ya da pürüzlü görünen ince süslemeler taşır. Kabuk boyu birkaç milimetre ile bir santimetre arasındadır ve hayvanın sırt dokusu tarafından örtülür; bu nedenle canlı hayvan kabuksuz bir deniz sümüklüsünü andırır. Vücut beyazımsı ve yarı saydamdır; başta geniş bir kafa kalkanı, yanlarda yüzgeç benzeri parapodiyal loblar bulunur.

Bu gruptaki salyangozlar kumlu, çamurlu ve çakıllı zeminlerde, sedimentin içinde gömülü yaşar. Kafa kalkanlarını kullanarak sedimentte ilerler ve foraminiferler, küçük yumuşakçalar ve kurtçuklar gibi küçük canlıları avlarlar. Avlarını bütün hâlinde yutar ve taşlıklarındaki sert plakalarla ezerler. Tehdit anında deriden caydırıcı salgılar çıkarabilirler. Hermafrodittirler ve yumurtalarını jelatinimsi kütleler içinde bırakırlar.

Tür Kuzey ve Doğu Atlantik'te, kuzey sulardan Akdeniz'e kadar geniş bir alanda kaydedilmiştir. Genellikle sığ sulardan daha derin kıta sahanlığı zeminlerine kadar bulunabilir. Gömülü yaşamı nedeniyle çoğunlukla dip taraması ve sediment örneklemeleriyle saptanır. Bu tür küçük avcılar deniz dibi besin ağlarının önemli halkalarındandır.

Kafa kalkanlı salyangozlar, deniz sümüklüleri ile birlikte arka solungaçlı salyangozlar olarak bilinen geniş bir grubun parçasıdır. Bu grupta evrim boyunca kabuğun küçülme ve vücut içine çekilme eğilimi görülür. Bu yüzden kabarcık salyangozları ve akrabaları, kabuklu salyangozlarla kabuksuz deniz sümüklüleri arasındaki geçişi anlamak açısından bilim insanları için ilgi çekici canlılardır.