Murza balığı (Barbus mursa)

Murza balığı (Barbus mursa), sazangiller (Cyprinidae) familyasına ait bir bıyıklı balık türüdür. Günümüzde genellikle Luciobarbus mursa adıyla Luciobarbus cinsine yerleştirilir. Bu cins, Akdeniz çevresi, Batı Asya ve Hazar havzasında yaşayan, çoğu orta ve büyük boylu bıyıklı balıkları kapsar.

Uzunca, iğ biçimli bir vücuda sahiptir; sırt tarafı zeytin ya da kahverengimsi, yanları daha açık ve gümüşi, karnı beyazımsıdır. Ağzı aşağıya dönüktür ve iki çift bıyık taşır. Sırt yüzgecindeki kalınlaşmış ışın bıyıklı balıkların tipik özelliğidir. Pulları orta büyüklükte ve düzgündür. Akraba türlere göre görece orta boylu kalan bir balıktır.

Akarsuların akıntılı, çakıllı ve taşlı kesimlerinde yaşar ve dip yakınında beslenir. Besinini sucul böcek larvaları, yumuşakçalar, kabuklular, solucanlar ve bitkisel maddeler oluşturur; bıyıkları dipteki besini bulmasına yardımcı olur. Üreme ilkbahar ve yaz başında, akıntılı yerlerdeki çakıllı zeminlerde gerçekleşir. Bıyıklı balıkların yumurtalarının zehirli olabileceği bilinir; bu nedenle yumurtalarının yenmesi önerilmez.

Türün yayılışı Hazar havzasında, özellikle Kura ve Aras nehir sistemlerinde yoğunlaşır; Türkiye'de bu havzaların ülke içindeki kesimlerinde bulunduğu bilinmektedir. Yerel balıkçılıkta zaman zaman yakalanır. Akarsuların baraj ve regülatörlerle bölünmesi, kum-çakıl alımı ve kirlilik bu türün yaşam alanlarını olumsuz etkileyen başlıca etkenlerdir.