Karaburun balığı(Chondrostoma cyri)

Chondrostoma cyri, sazangiller (Cyprinidae) familyasının Chondrostoma cinsine ait bir tatlı su balığıdır. Türkçede karaburun balığı olarak bilinir; bilimsel adı, Kura Nehri'nin eski adı olan Cyrus'tan gelir.

Uzunca, iğ biçimli bir balıktır. Sırt koyu gri ya da zeytin rengi, yanlar gümüşi, karın beyazımsıdır. Ağzı aşağıda ve enine bir yarık biçimindedir.

Chondrostoma cinsinin üyeleri, Türkçede karaburun balıkları olarak bilinir. Ağızları aşağıda yer alır, enine ve düz bir yarık biçimindedir; alt dudak sert, boynuzumsu bir kenar taşır. Bu yapı ile taşların yüzeyindeki alg ve diyatomeleri kazıyarak beslenirler. Karın zarının (periton) siyah renkli olması cinsin bilinen özelliklerinden biridir. Avrupa'dan Anadolu, Kafkasya ve Orta Doğu'ya kadar yayılış gösteren cins, çok sayıda yerel tür içerir.

Karaburun balıkları genellikle akıntılı, oksijence zengin, taşlı ve çakıllı tabanlı nehir bölümlerinde sürüler halinde yaşar. İlkbaharda üreme göçüne çıkarak çakıllı sığlıklarda toplu halde yumurta bırakırlar; bu dönemde erkeklerin başında ve vücudunda üreme kabarcıkları gelişir. Baraj ve setler göç yollarını kestiği için birçok karaburun türünün popülasyonu Avrupa'da ve Asya'da azalmıştır.

Türün yayılışı Kura ve Aras nehir sistemlerini kapsayan Hazar Denizi havzasıdır; Türkiye'de Kuzeydoğu Anadolu'daki bu havzanın akarsularında bulunur. Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan ve İran'ın komşu bölgelerinde de yaşar.

Cyprinidae (sazangiller) familyası, dünyanın en kalabalık tatlı su balığı familyalarından biridir ve Avrupa, Asya, Afrika ile Kuzey Amerika'nın iç sularında yaygındır. Familya üyelerinin çenelerinde diş bulunmaz; besinler, yutağın arka kısmındaki yutak dişleriyle öğütülür. Vücut genellikle sikloid pullarla örtülüdür ve tek bir sırt yüzgeci bulunur. İç kulak ile yüzme kesesi arasındaki Weber aygıtı adlı küçük kemikçikler, bu balıkların sesleri ve titreşimleri algılama yeteneğini artırır.